बौनियाँ,कैलाली । कैलालीको मोहन्याल गाउँपालिका वडा नम्बर १ बडिकाथाईमा रहेको दानवीर सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले आम्दानी भएको रकम सामाजिक क्षेत्रमा खर्च गर्दै आएको छ । उक्त सामुदायिक वनले ढलापडा काठ, दाउरा, बिक्री गरेर आउने रकम सामाजिक क्षेत्रको विकासमा लगानी गरि उदाहरणिय काम थालेको हो ।
सोमबार एक कार्यक्रमकाबीच सामुदायिक वनले आफ्ना विपन्न १३६ घरधुरीका उपभोक्ताहरुको लागि आयआर्जनमा वृद्धि गर्ने उद्देश्यले १० लाख बराबरको बाख्रा वितरण गरेको हो ।
दानविर सामुदायिक वन उपभोक्ता समुहकी उपाध्यक्ष कल्पना थापाको स्वागत मन्तव्य संगै सुरु भएको कार्यक्रमको सभाध्यक्ष सामुदायिक वनका अध्यक्ष प्रेम बुढा क्षेत्री र प्रमुख अथितिका रूपमा मोहन्याल गाउँपालिकाकी कार्यपालिका सदस्य तारा शर्मा रहनु भएको थियो ।
बाख्रा वितरण कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै शर्माले भौगोलिक रुपले पिछडिएको मोहन्याल गाउँपालिकाको बिकास र समृद्धि तथा यहाँका स्थानीयको जीवन स्तरमा दानबिर सामुदायिक वनले पुर्याएको योगदान उच्च रहेको बताउनुभयो । यस सामुदायिक वनले यहाँको विकास र परिवर्तनका लागि गाउँमा सडक बाटो निर्माण देखि स्थानीयको जीवनमा सुधार ल्याउन र आर्थिक सवलीकरणका लागि गरेको योगदानले स्थानीय नागरिक ,उपभोक्ता तथा सरकारलाई समेत महत्त्वपूर्ण सहयोग पुग्दै आएको बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा अमर एण्ड तेज कम्पनीका तेज बहादुर बुढा,समाजसेवी नन्द बहादुर बुढा,
नेपाली काङ्ग्रेस मोहन्याल १ सभापति अशोक थापा ,
सव डिभिजन वन कार्यालय मोहन्यालका फोरेस्टर नारायण चौधरी, स्वास्थ्य इकाइ प्रमुख लोक बहादुर धामी, मोहन्याल मावि चायाभाकरका प्रधानाध्यापक मान बहादुर पुन लगाएतले सामुदायिक वनले उपभोक्ताको हीत र जिवनसतर सुधार्नका लागि गरेको बाखा वितरणको कार्य निकै प्रसङ्गसनिय भएको भन्दै यसलाई माथि उकास्ने जिम्मा स्वयं उपभोक्ताको भएको बताए ।
कार्यक्रममा सामुदायिक वनका अध्यक्ष प्रेम बुढा क्षेत्रीले आर्थिक हिसाबले न्यून अबस्थामा रहेका उपभोक्ताहरुको जिवनस्तर लाई आर्थिक हिसाबले सबल बनाउन र गरिबी निवारणमा सहयोग पुर्याउन बाख्रा वितरण गरिएको बताउनुभयो । उहाले भन्नुभयो – सामुदायिक वनको आम्दानीको ३५ प्रतिशत रकम गरीबी न्यूनीकरणमा छुुट्याउनुुपर्ने प्रावधान छ । सोही प्रावधान अनुसार हामीले उपभोक्ताको जीवनस्तरमा सुुधार ल्याउनका लागि बाख्रा वितरण गरेका छौ, यसले उपभोक्ताको जीवनस्तर माथि उठाउन टेवा पुग्ने हामीले ठूलो विश्वास लिएका छौ ।
उहाँले दानविर सामुदायिक वनले आफ्ना उपभोक्ताको सहजताका निम्ति सडक बिस्तार, सडकमा होम पाइप राख्ने, बालबालिकाको शैक्षिक स्तरमा टेवा पुर्याउन अध्यतनरत सामुदायिक स्कुललाई आर्थिक सहयोग गर्दै आएको बताउनुभयो । यसैगरी उहाँले तल्लापानीमा सामुदायिक भवन र बडिकाथाइमा सामुदायिक वनको भवन पनि अब निर्माण गरिने बताउनुभयो ।
सामुदायिक वनको आफ्नै लगानीमा ५ किलोमिटर मोटरबाटो निर्माण गरेको छ । आम्दानीको ९ लाख रुपैयाँ लगानीमा पैदलमार्ग (गोरेटो बाटो) को मर्मत तथा स्तरोन्नति गरि मोटरबाटोको रूपमा विकास गरिएको सो सामुदायिक वनका अध्यक्ष प्रेमबहादुर बुढाले बताउनुभयो ।
समुदायस्तरमा वन उपभोक्ता समूहले वन विकास कार्यक्रमसंगै स्थानीय जनताको प्रत्यक्ष सरोकार र आवश्यकतालाई मध्येनजर गरि सार्वजनिक हित तथा विकास निर्माणकार्यमा प्राथमिकता दिएर लगानी गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।
भौगोलिक रूपले विकट रहेकोे मोहन्याल गाउँपालिका अन्तर्गतका ग्रामीण सुगम बस्तीमा अझैसम्म सडक सञ्जाल, बिजुली र खानेपानीको पहुँच तथा सुविधा विस्तार हुन सकेको छैन । सडक सुविधाको पहुँचबाट बन्चित सो वडामा आवतजावतमा सहजताका लागि स्काभेटरको प्रयोग गरि १० दिन लगाएर बाटो काट्ने, चक्लाचौडा बनाउने र सम्याउने कार्य गरिएको उपभोक्ता समूहले जनाएको छ ।
२२६ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको सो सामुदायिक वनले निर्माणाधीन सेतीलोकमार्ग सडक क्षेत्रभित्र पर्ने सडकले ओगटेको १ हजार २ सय ५० रुखहरु यसअघि कटानी गरेको थियो । २३ हजार ९ सय २२ क्युफिट काठ ठेक्कापट्टा प्रक्रियामार्फत बिक्रीवितरण तथा वन पैदावार गरि प्राप्त भएको २८ लाख आम्दानीमध्येबाट उक्त सडक निर्माणकार्यमा खर्च गरिएको उपभोक्ता समूहले जनाएको छ ।
सामुदायिक वनले आगामी दिनमा उपभोक्ताहरुलाई लक्षित गरि क्षमता विकास, गरीबी निवारण, विपन्न वर्गको आयआर्जन, सीपमूलक कार्यक्रम र बाख्रापालन लगायतका कार्यक्रम गर्ने योजना रहेकोे कार्यालय सचिव देव बोहराले बताउनुभयो ।
१ सय ३६ घरधुरीका उपभोक्ताले सामुदायिकवनमा आबद्ध भएर विभिन्न रूपमा वनको कार्यक्रमबाट सेवा उपभोग तथा लाभ लिइरहेको उपभोक्ता समूहले जनाएको छ ।
विगत आर्थिक वर्षमा वडामा रहेका समुदायमा आधारित सरस्वती बालविकास केन्द्र, भृकुटी बालविकास केन्द्र र मोहन्यालमा माविमा २ लाख ४० हजार रुपैयाँ विद्यालयको शैक्षिक विकासका लागि नगद सहयोग गरिएको बताइएको छ ।
सामुदायिक वनले वार्षिक कार्य योजनाअनुसार नै उपभोक्ता समूहको आम्दानीको २५ प्रतिशत रकम सामुदायिक वन विकास, ३५ प्रतिशत रकम स्थानीय गरीब विपन्नवर्गको उत्थानका लागि र बाँकी ४० प्रतिशत रकम सार्वजनिक हित तथा प्रशासनिक कार्यमा खर्च गर्दै आएको जनाएको छ । सोहीबमोजिम सामुदायिक वन विकास अन्तर्गत वन संरक्षणका लागि चोरीपैठारी, वन्यजन्तुको सिकारी, वन चरिचरण, आगलागी नियन्त्रणका नियमित प्रयास र रेखदेखका कार्य गरिएको सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहकी सचिव नैसरा पुनले बताउनुभयो ।
त्यससंगै वृक्षारोपण, सीमा अतिक्रमण नियन्त्रण, पोथ्रा रुखविरुवाको जथाभावी फँडानी रोक्न नियमित अनुगमन र जनचेतनामूलक कार्यक्रम गरिएको सचिव पुनले बताउनुभयो ।
उहाँले यसवर्षको वार्षिक कार्ययोजना अन्तर्गत सामुदायिक वनको आम्दानीबाट स्थानीय बासिन्दाको मागअनुसार आवातजावतमा सहज पहुँच पुर्याउन उपभोक्ता समूहले निर्णय गरि बाटो निर्माणकार्य गरिएको बताउनुभयो ।
सामुदायिक वनको पहलमा गाउँसम्म मोटर सडकको विकास भएपछि स्थानीय बासिन्दामा खुसियाली छाएको छ । सडकको स्तरोन्नतिले स्थानीयलाई आउजाउमा सहजता भएको स्थानीय कपिल भारतीले बताउनुभयो । मोटरबाटोको विकास भएपछि स्थानीय बजारसम्म आउजाउ गर्न र आफूहरूलाई दैनिक उपभोग्य सामग्री पिठ्युँमा बोकेर ल्याउनेलैजाने बाध्यता हटेको भारतीको भनाइ छ । ‘सडक नहुँदासम्म हामीले स्थानीय बजारबाट पैदल हिंडेर सामान ल्याउनुपर्ने बाध्यता थियो', उहाँले भन्नुभयो, ‘अब मालसामान ढुवानी र आउजाउमा धेरै सुविधा पुग्छ ।'
नेपालमा २२ हजार २ सय ६६ सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह छन् । ती समूहले २२ लाख ३७ हजार ६ सय ७० हेक्टर क्षेत्रको वन व्यवस्थापन गरिरहेका छन् । कुल वन क्षेत्रमध्ये ३७ प्रतिशत सामुदायिक वनले ओगटेको छ । सामुदायिक वनमा २९ लाख ७ हजार ८ सय ७१ घरधुरी आवद्ध रहेको सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघले जनाएको छ ।
नेपालको वन क्षेत्र बढाउन सामुदायिक वनको उल्लेखनीय भूमिका छ । सामुदायिक वनको हरेक कार्यक्रम स्थानीय उपभोक्ताको हितलाई केन्द्रमा राखेर वन संरक्षण गरेको पाइन्छ । सामुदायिक वन स्थानीय उपभोक्ताको अभिभावक हुन सफल भएको छ । हरियाली र वन संरक्षण गरेर विकास गर्ने सकिन्छ भनेर समुदायिक वनको कामबाट सिक्न सकिन्छ ।
