कैलाली । कैलालीको गौरिगङ्गा नगरपालिकास्थित विभिन्न खोलाहरूमा चुरे क्षेत्रलाई असर पर्ने गरी अवैध रूपमा नदीजन्य पदार्थ उत्खनन भइरहेको पाइएको छ। प्रहरी टोलीले पटक–पटक अवैध उत्खननमा प्रयोग भएका जेसीबी नियन्त्रणमा लिए पनि कारबाही नहुँदा गैरकानुनी उत्खनन झनै बढ्दै गएको छ।
बुधबार मात्रै जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीको टोलीले गौरिगङ्गा नगरपालिका–स्थित शिवगङ्गा खोलामा अवैध रूपमा उत्खनन गरिरहेका २ वटा जेसीबी मेसिन नियन्त्रणमा लिएको थियो। तर कानुनअनुसार कारबाही र जरिवाना गर्नुपर्नेमा उल्टै १६ हजार रुपैयाँ रोयल्टी काटेर ‘कार्यविधि’ का नाममा उत्खनन गर्न इजाजत दिइएको पाइएको छ।
प्रदेश तथा संघीय सरकारका ऐनअनुसार चुरे क्षेत्रमा जेसीबी लगायत भारी मेसिन प्रयोग गर्न नपाइने स्पष्ट प्रावधान रहेको छ। त्यसविपरीत गौरिगङ्गा नगरपालिकामा गैरकानुनी रूपमा भारी गाडी प्रयोग गरी अन्धाधुन्ध उत्खनन भइरहेको स्थानीयको आरोप छ।
प्रहरीले उक्त खोलामा हालसम्म दुई पटक अवैध रूपमा प्रयोग गरिएका मेसिन नियन्त्रणमा लिएको भए पनि दुवै पटक बिना कारबाही जेसीबी छाडिएको जनाइएको छ। प्रहरीले इजाजत तथा वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (IEE) नभएको क्षेत्रमा मेसिन प्रयोग भएको भन्दै जेसीबी नियन्त्रणमा लिएर नगरपालिकालाई बुझाउने गरेको बताएको छ। तर नगरपालिकाले ती गाडीहरूमा कारबाही नगरी पुनः ठेकेदारलाई बुझाउने गरेको पाइएको हो।
यस विषयमा नगरपालिकाका मेयर र उपमेयरले समेत कारबाही नभएको तथ्य स्वीकार गरेका छन्। अन्य पालिकामा भने IEE भएको क्षेत्रमा मात्र रेखांकन गरेर उत्खनन गर्न दिइने गरिएको भए पनि गौरिगङ्गा नगरपालिकामा रेखांकन नगरी चुरे क्षेत्रलाई समेत असर पर्ने गरी उत्खनन अनुमति दिइएको आरोप छ।
अनुगमन तथा निरीक्षण प्रभावकारी नहुँदा नगरपालिका, ठेकेदार र सरोकारवाला निकायबीच मिलेमतोको आशङ्का स्थानीयले व्यक्त गरेका छन्। अवैध उत्खननका कारण नदीले धार परिवर्तन गर्ने, बाढीको जोखिम बढ्ने तथा बस्ती नै संकटमा पर्ने खतरा रहेको भन्दै स्थानीयले तत्काल रोक लगाउन माग गरेका छन्।
