यस आर।एन।सी। ट्रेडिङ बर्दगोरियाका व्यवस्थापक भीम ऐरीको कुरालाई आधार मान्ने हो भने यस कार्यालयबाट मात्रै करिब २ हजार जनाले अनिवार्य सदस्यता लिएका छन् । यसमा स्थानीयको सङ्ख्या भने अति न्यून छ अथवा छैन नै भन्दा पनि फरक नपर्ने अवस्थाको छ ।

अधिकांश मात्रामा बाहिरी जिल्लाबाट तालिम लिन यहाँ आउने गरेका छन् । संस्थाले बाहिरी जिल्लाबाट आउनेहरूबाट आवासका लागी १० हजार रुपैयाँ अनिवार्य रूपमा उठाउने गरेको छ । भने प्रायले १० हजार रुपैयाँ तिरेर सदस्यता लिएका छन् । यसलाई आधार मान्दा औषधमा एक जनाले २० हजार रुपैयाँ संस्थालाई बुझाएको आकलन गर्न सकिन्छ ।

२ हजार जनाले २० हजारका दरले संस्थालाई रकम बुझाउँदा करिब ४ करोड रकम सङ्कलन हुने देखिन्छ । अनिवार्य सदस्यता लिने भन्दा रिटेलमा बढी सामान बिक्री हुने कार्यालयको दाबी छ । यसको अर्थ उसले थप रकमहरू समेत आम्दानी गर्छ । यस्तै अवस्था थप १० वटा शाखाको पनि हो ।

खरिदकर्ताबाट करोडौँ रकम सङ्कलन गर्ने गरेको यस कार्यालयले राज्यलाई कर भने तिर्दैन । नत खरिदकर्ताको २० हजार रुपैयाँ बैङ्क मार्फत लिन्छ नत करको दायरमा आएको छ । व्यवस्थापक ऐरीका अनुसार उनीहरूले होस्टेल समेत सञ्चालन गरेका छन् । बाहिरी जिल्लाबाट आउनेहरू ३ महिना देखी एक वर्ष सम्म पनि यसै कार्यालयको होस्टेलमा रहेर काम गर्न सक्छन् । तर होस्टेल सञ्चालनको कानुनी प्रक्रिया भने पुरा गरेका छैनन् अथवा दर्ता बिनै होस्टेल चलाएका छन् । जसबाट ठुलो मात्रामा राजस्व छली भएको छ ।

सरोकारवाला मुख दर्शक

बस्तुको प्रत्यक्ष बिक्री ऐन २०७४ विपरीत यस आर।एन।सी। ट्रेडिङले खुल्लेयाम नेटवर्किङ कारोबार त गरिरहेको छ नै उसले ठुलो मात्रामा राजस्व पनि छली गरेको छ । तर यस विषयमा सरोकारवाला भने मुख दर्शक छन् ।

स्थानीय सरकार छ, नजिकै प्रहरी छ, इलाका प्रशासन कार्यालय पनि नजिकै छ तर यस व्यवसायका बारेमा सबै मुख दर्शक छन् । बेला बेला सञ्चार माध्यमहरूमा यसबारे समाचार प्रसारण तथा प्रकाशन पनि हुँदै आएको छ । पत्रकारको चासो बन्ने गरेको यो विषय सरोकारवालाहरूको चासो भने अझै बन्न सकेको छैन । कसैलाई जानकारी नभएको त कसैले उजुरी नआएको भन्दै पन्छिने गरेका छन् ।

पत्रकारलाई धरपकड र धम्की

यस कार्यालयको विषयमा व्यापक गुनासो आए पछि सोमबार हामी केही पत्रकार साथीहरू त्यस कार्यालयमा पुग्यौ । जहाँ प्रहरी नायव उपरीक्षक वीरेन्द्र वीर विश्वकर्मा नेतृत्वको प्रहरी टोली समेत सोही स्थलमा थियो ।

पत्रकार लोकु सिंह ठकुरी, रमेश बम, खेम ढुङ्गाना, टीकाराम साउँद र तपेन्द्र ढुङ्गाना त्यहाँ थियौ । पत्रकारलाई देखेपछि केही स्थानीयहरूले आफ्ना प्रतिक्रिया राखे । कार्यालयमा प्रहरीले कागजात चेकजाँच गर्दै गर्दा म्यानेजर भीम ऐरी त्यहाँ पुगे । तालाबन्दी गर्ने को हो भन्दै पत्रकार सँग जङ्गिन थाले । हामीले तालाबन्दी बारे आफूलाई थाहा नभएको भन्दै परिचय दियौ । एक छिन शान्त भएका ऐरी प्रहरीको सोधपुछमा फेरी कड्किए । तपाईँलाई हामीले नचिनेको हो । तपाई सिस्टमको कुरा गर्नु हुन्छ ? उनी निरन्तर बोले,… जागिर खान कोही न कोही त चाहिन्छ नि हैन । हामी पनि बिजनेस प्लान अनुसार सिस्टममा राख्छौ । तपाईँको के बिग्रेको छ र ?

भीम जी, तपाईँले बस्तुको प्रत्यक्ष बिक्री ऐन २०७४ को व्यवस्था विपरीत काम गर्नु भयो नि रु म (लोकु सिंह ठकुरी) बोले । तपाईँलाई मैले पहिला पनि भनेको हैन र ? उनले प्रश्न गर्दै भने,… तपाईँले त हामीलाई गलत भनेर समाचार लेख्नु भयो । हाम्रो कमजोरी मात्र देख्ने र ? काम गर्ने मान्छेको खुट्टा तान्ने र ? उनी अझ उग्र भए,… मा कसम म मात्र होइन म जस्ता हजार भीम छन् । ध्यान दिनु जतीबेला जे पनि हुन सक्छ । मर्न र मार्न पछि पर्दैनौ हामी । मेरो मौनताले उनलाई अझै शक्ति दिएछ क्यारे । पर्स राख्ने खल्तीमा धाप मार्दै बोले, हामीलाई रोक्न पिछोडामे दम हे र ? उनको यो हर्कत पहिलो भने होइन ।

यस अघि रिपोर्टिङमा जाने साथीहरू सँग पनि उनले यस्तै हर्कत गर्थे क्यारे । कार्यालयबाट सबै जना तल झर्दै गर्दा उनका सयौँ डिस्ट्रब्युटरहरु नजिक आए र मनोमानी बोल्दै थिए । सर सर अघिको भिडियो डिलिट गर्न भन्नुस् न । हाम्रो बारेमा नराम्रो बोलेको छ क्या । एक बहिनीले पत्रकार टिकाराम साउँदले वैज्ञानिक मिडियाको पेजबाट गरेको लाइभ भिडियो देखाउँदै भनिन । सबैले हो मा हो मिलाए । एक छिन त आर।एन।सी हाई हाई भन्दै नारा पनि लगाए । त्यसपछि ऐरी थप भावुक बने र एकोहोरो समाचार हाल्ने भन्दै कड्किए । उनले आफू भन्दा तल्लो तहको कर्मचारी जस्तै गरी निर्देशनात्मक रूपमा लाइभ भिडियो तत्काल डिलिट दबाब दिए ।

मैले (लोकु सिंह ठकुरी) भिडियो डिलिट गर्ने कुरामा असहमति जनाउँदै बरु खण्डन गर्नुस् हामी भिडियो लिन्छौ र प्रसारण गरिदिन्छौ भने । आफ्ना सयौँ डिस्ट्रीब्युटरलाई आफू तिर बोलाउँदै उनले म मात्र किन बोल्ने यी सबै बोल्छन् । आर।एन।सी। राम्रो छ भन्छन् त्यो पनि प्रसारण गर्नुस् भन्दै निर्देशन शैलीमा बोले । अनुशासनहीन शैलीका उनका डिस्ट्रीब्युटरका क्याउ क्याउ अर्कोतिर थियो ।

मैले टिकाराम साउँदलाई ऐरीको भिडियो लिन आग्रह गरे उनले ऐरीको चाहाना अनुसार नै सबैको भिडियो खिचे । आउँ जाम भन्दै म हिँडे तर उनलाई अघि लाइभ भिडियो डिलिट गर्न भन्दै पुनः दबाब दिन थालेछन् । कतिपयले धरपकड गरेछन् । कतिपयले मोबाइल त कतिपयले मोटरसाईल नै नियन्त्रणमा लिएछन् । कतिले त खप तपाई देखाउँछु भन्दै ज्यान मार्ने धम्की समेत दिएछन् ।

डिस्ट्रब्युटर भन्छन्: तिमी जिम्मा लिन्छौ ?

आर।एन।सी।का कारण अहिले बर्दगोरियाका हाइवेमा रमाइलो छ । साँझ बिहान कमिलाको ताती झैँ लामो लाइन देखिन्छ । लाईको बारेमा बुझ्न खोज्दा कोही बोल्न मान्दैनन् । तर आज बोले । उनीहरूले कस्तो तालिम पाएका हुन कुन्नि आफ्नो भविष्यबारे सोच्नुस् हामी ठिक छौ । हाम्रो बारेमा बा आमा त सोच्दैनन् तपाई को हो र ? प्रश्न गर्दै थिए ।

सायद हामी उनीहरूले भविष्यमा भोग्नु पर्ने खतराका बारेमा संकेत गर्दै थियौ । उनीहरूलाई ऐन नियम कानुन पनि केटाकेटीको खेलौना झैँ लाग्छ । सायद सिकाउँछन् होला पनि त्यस्तै । तपाईँहरू ठिक हुनुहोला की तर ऐन विपरीतको काममा तपाईँहरू संलग्न हुनुहुन्छ नि रु मैले भने । कानुन सानुन हामीलाई मतलब छैन । हामीले आर.एन.सी.बाट लाखौँ कमाएका छौ । रोजगार पाएका छौ । हामीलाई कसरी कसले हटाउँछ हेरौँ नि हामी पनि । हामी बेरोजगार भए पनि के तपाईँले जिम्मा लिने हो । हामी सबै तपाईँको घर घेर्न जान्छौ ।

व्यवस्थापकको भ्रम: हाम्रो कारोबार वैधानिक हो

आर।एन।सी ट्रेडिङ बर्दगोरियाका व्यवस्थापक भीम ऐरले आफ्नो कम्पनीले गर्ने कारोबार वैधानिक भएको दाबी गरेका छन् । उसो त उनको मनको कुरा नै उनको लागी कानुन हो । सरकारले भनेर हुन्छ । त्यसो भए हामी कानुन मान्दैनौ ।

उनी भन्छन्,… हामीले जे कारोबार गरेका छौ त्यो सही छ । ऐन विपरीत भए पनि सही छ । यतीलाई रोजगारी दिएका छौ कसरी गलत हुन सक्छ रु अरूले पनि त गरेका छन् । तपाई हामी तिर मात्रै किन लाग्नु हुन्छ रु हामीले सामान बेचेका हौ अरू के गरेका छौ र रु १० हजार लिन्छौ सामान दिन्छौ त्यसपछि त हाम्रो सम्बन्ध सकियो नि । तर सामान किन्दा जोडिएको सम्बन्ध नेटवर्किङको बारेमा नबुझ्दा सम्म, लगानी नडुब्दा सम्म तथा थप सदस्यहरू पाइरहँदा सम्म पनि टिकी नै रहने गरेको छ ।