महोत्तरी । शुक्रवार दिनभरी फोहोर वोकेका तीन वटा गाडीहरु बर्दिवास नगर कार्यापालिकाको कार्यालय परिसरमा थिए । परिसरभित्रै रहेका गाडीवाट आएको दुर्गन्धले सेवाग्राहीहरु मुख छोपीरहेको थिए भने भरिभराउ फोहोरका गाडीहरुले कौतहुलता जगाईरहेको थियो ।नगरपालिकालाई पटकपटक ध्यानाकर्षण गराउदा पनि फोहोर व्यवस्थापन हुन नसकेपछी स्थानियहरुले फोहोरका गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर कार्यालय परिसरमा राखेको दृश्य हो यो ।
सागरनाथ वन परियोजनाको वन क्षेत्रमा नगरले अघोषित डम्पिङ्ग साईड वनाएपछी अहिले स्थानियहरु आन्दोलित भएका छन । नगर क्षेत्रवाट उठाएको फोहोर वन क्षेत्रमा डम्पिङ्ग साइड वनाउदा वन्यजन्तु मृत भेटिएका छन भने चरनमा जाने पशुचौपाया समेत मरेको स्थानियहरुको गुनासो छ ।
यही समस्यालाई लिएर स्थानिय युवाहरुले ४ दिनभित्र सावधान निकाल्ने सर्तमा गाडीहरु परिसरवाट हटाएका छन । उनिहरुले निर्धारित मितिमा व्यवस्थापन हुन नसके डम्पिङ्ग साइड कार्यापालिका परिसरमा नै वनाउने चेतावनी दिएका छन ।
स्थानिय युवाहरु विजय पोखरेल, अशोक महतो, नारायण अधिकारी, सुरेन्द्र साह लगायतका युवाहरुले ७ दिने समय दिएर ज्ञापनपत्र समेत बुझाएका छन । ज्ञापनपत्रमा वन क्षेत्रमा फ्याकेको फोहोरको दुर्गन्ध र खानाले वन्यजन्तु र मानिसहरुमा समेत गम्भीर असर परिरहेकोप्रती ध्यानाकर्षण जनाईएको छ ।
यता सम्झौताअनुसार नगरले डम्पिङ्ग साइडको व्यवस्थापन नगरेपछी फोहोर वन क्षेत्रमा नै फ्याक्न बाध्य भएको ठेक्केदार कम्पनीले जिकिर गरेको छ ।सम्झौतामा नगरवाट निस्कने फोहोरको लागि रिसाईकलिङ्ग गर्न भौतिक पुर्वाधार निर्माण गर्ने सर्त थियो तर सम्झौता भएको ४ बर्ष वितिसक्दा पनि संरचना वन्न नसकेपछि वन क्षेत्रमा फोहोर फ्याक्न वाध्य भएको ठेक्केदार कम्पनी हिटा हेभी मेसनरी एण्ड रिसाइकल प्रालीले जनाएको छ ।
यस्का संचालक रिन्चेन साङपो सेर्पा नगरसगँ भएको प्रतिवद्वतामा आफुहरु अडिग भएको र नगरले पनि इमान्दारिता देखाउनुपर्ने वताउछन । तर नगरले भने ठेक्केदार कम्पनीले नै इमान्दारिता नदेखाएको र सम्झौता नविकरणमा पुन:विचार गरेर भएपनी सावधान निकाल्ने दावी गरेको छ ।
नगर प्रबक्ता विजय महतोले अघिल्लो स्थानिय सरकारवाट नै सम्झौता गलत भएको जिकिर गरे । `अघिल्लो स्थानिय सरकारले सम्झौता गर्दा २० बर्षको गरिएको रहेछ ।´ उन्ले भने । `काम भनेजसरी अगाडि बढन सकेको छैन ।´
नेपालको संविधान धारा ३० ले प्रत्येक नागरिकलाई स्वच्छ र स्वस्थ वातावरणमा वाच्न र वातावरणिय प्रदुषण वा ह्रासवाट हुने क्षती बापत पिडितलाई कानुन वम्मोजिम क्षतिपूर्ति पाउने हक सुनिश्यत गरेको छ ।तर वन क्षेत्रमा फ्याकेको दुर्गन्धका कारण रोग समेत लागेको स्थानियहरुले गुनासो गरेतापनी नगरवाट यस्को सुनुवाई हुन सकेको छैन भने वन्यजन्तु अधिकारको समेत गम्भीर उल्लंघन भएको छ ।
संविधानले फोहोरमैला संकलन, प्रशोधन र व्यवस्थापनको लागि आवस्यक पुर्वाधारहरुको निर्माण र संचालनको जिम्मेवारी स्थानिय तहलाई दिएको छ । स्थानिय सरकार संचालन ऐन २०७४ ले समेत स्थानियस्तरको सरसफाई व्यवस्थापनको जिम्मेवारी स्थानिय तहको हुने स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ तर स्थानिय सरकारले कार्यक्षेत्र र अधिकार नबुझ्दा नगरभित्रको फोहोर ठूलो समस्याकोरुपमा सिर्जना भएको छ ।
