काठमाडौँ । नासाका इन्जिनियरहरूले अन्टार्कटिकको बरफको गहिराइमा गएर त्यहाँबाट डाटा पठाउने रोबोटको निर्माण गरिरहेका छन् ।नासा अन्तरिक्ष यान इन्जिनियरहरूले अब विशाल अन्टार्कटिक बरफको तल्लो तहमा हिउ पग्लने दर मापन गर्न पानीमुनि रोबोटिक प्रोबहरूको फ्लीट डिजाइन गरिरहेको मिडिया रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ । यसको उद्देश्य जलवायु परिवर्तनका कारण कति छिटो हिउँ पग्लिरहेको छ र यसले समुन्द्री सतहमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने जानकारी हासिल गर्नु रहेको बताइएको छ ।
लस एन्जलस नजिकै नासाको जेट प्रोपल्सन ल्याबोरेटरी (जेपीएल) द्वारा यी पानीमुनि गाडीहरूको प्रोटोटाइप विकास भइरहेको छ । यो वर्ष मार्चमा अलास्काको उत्तरमा बरफले ढाकिएको ब्युफोर्ट सागर मुनि अमेरिकी नौसेना प्रयोगशालामा परीक्षण गरिएको थियो ।’यी रोबोटहरू पृथ्वीमा सबैभन्दा कठिन ठाउँहरूमा विज्ञान उपकरणहरू पुर्याउने प्लेटफर्म हुन्,’ जेपीएल रोबोटिक्स इन्जिनियर र आइसनोड परियोजना प्रमुख, पॉल ग्लिकले भने ।
यी उपकरणहरूको लक्ष्य अन्टार्कटिक वरिपरि न्यानो सागरको पानीको कारण बरफको तह पग्लने दरको बारेमा थप सटिक डाटा सङ्कलन गर्नु हो, जसले गर्दा वैज्ञानिकहरूले भविष्यमा समुद्री सतहको वृद्धिको राम्रो भविष्यवाणी गर्न सक्छन् ।
यस हप्ता दक्षिणी चिलीमा ११औं वैज्ञानिक समिति अन्टार्कटिक अनुसन्धान सम्मेलनको लागि भेला हुने लगभग १५ सय वैज्ञानिक र अन्वेषकहरूको मुख्य ध्यान संसारको सबैभन्दा ठूलो बरफ तहको भविष्य बारे रहेको थियो । जेपीएलद्वारा २०२२ मा प्रकाशित एक विश्लेषण अनुसार, अन्टार्कटिक बरफको पातलो र टुक्रिएको कारण १९९७ यता यसको भार लगभग १२० ट्रिलियन टनले घटेको छ, जुन पहिलेको भन्दा दोब्बर हो ।
नासाका अनुसार, यदि यो बरफ पूर्णतया पग्लियो भने, यसले विश्वव्यापी समुद्री सतहमा अनुमानित २०० फिट (६० मिटर) बढ्न सक्छ । बरफको यो तह हजारौं वर्षमा बनेको छ । यो जमिनबाट समुद्रमा धेरै माइल फैलिएको छ र ग्लेशियरहरूलाई समुद्रमा बहनबाट रोक्छ ।
स्याटेलाइटबाट खिचिएका तस्बिरहरूले पानाको बाहिरी भाग द्रुत गतिमा भाँचिरहेको र आइसबर्गमा परिणत भएको देखाएको छ । यो हिउको तह जति चाँडो पग्लिदै छ, यसलाई पुन: निर्माण गर्न सकिँदैन । थप रूपमा, बढ्दो समुद्री तापक्रमले तलबाट हिउलाई कमजोर बनाउँदैछ, जुन वैज्ञानिकहरूले आइसनोड उपकरणहरूसँग अझ सटिक रूपमा अध्ययन गर्ने आशा गर्छन् ।
लगभग ८ फिट (२.४ मिटर) लामो र १० इन्च (२५ सेन्टिमिटर) व्यास भएका यी बेलनाकार सवारीहरू बरफमा ड्रिल गरिएका प्वालहरू वा समुद्रमा रहेका जहाजहरूबाट लन्च गरिनेछन् ।
यद्यपि तिनीहरूसँग कुनै प्रोपल्सन हुनेछैन, प्रोबहरू विशेष सफ्टवेयरबाट निर्देशित हुदै धाराहरूमा तैरनेछन् र ‘ग्राउन्डिङ जोन’ मा पुग्नेछन्, जहाँ बरफको पानाले समुद्रको नुन पानी र जमिनलाई जोडेको छ । यी यस्ता ठाउँ हुन् जुन स्याटेलाइटबाट पनि देख्न सकिँदैन ।जेपिएल जलवायु वैज्ञानिक इयान फेन्टीले भने, ‘लक्ष्य भनेको बरफ र समुद्र पग्लिने ठाउँहरूबाट सिधै डाटा सङ्कलन गर्नु हो ।’
एकपटक तिनीहरू आफ्नो लक्ष्यमा पुगेपछि, प्रोबहरूले आफ्नो पेलोड छोड्नेछ र गाडीको एक छेउबाट फैलिएको तीन-खुट्टा ‘ल्यान्डिङ गियर’ प्रयोग गरेर बरफको पाना मुनि आफूलाई जोड्नेछ । त्यसपछि आइसनोडहरूले मौसमी उतार-चढाव सहित एक वर्षको लागि बरफको मुनिबाट डेटा रेकर्ड गर्नेछ । त्यसपछि तिनीहरूले आफैंलाई मुक्त गर्नेछन् र खुला समुद्र तर्फ बग्दै गर्दा उपग्रह मार्फत जानकारी पठाउनेछन् ।
अहिलेसम्म माथिबाट बरफको उचाइमा हुने परिवर्तनहरू नाप्ने स्याटेलाइट अल्टिमिटरहरूद्वारा बरफको पाना पातलो हुनुलाई दस्तावेज गरिएको थियो।मार्चमा परीक्षणको क्रममा, एक आइसनोड प्रोटोटाइप समुद्रमा ३३० फिट (१०० मिटर) गहिराइमा झर्यो र लवणता, तापक्रम र प्रवाहमा डाटा सङ्कलन गर्यो । यसअघि परीक्षणहरू क्यालिफोर्नियाको मोन्टेरी खाडीको जमेको सतह र मिशिगनको माथिल्लो प्रायद्वीपको सुपीरियर ताल मुनि गरिएको थियो ।
वैज्ञानिकहरूले १० उपकरणहरू एकल स्थानमा बरफको पानाबाट डेटा सङ्कलन गर्नका लागि उपयुक्त हुने विश्वास गर्छन्, तर ग्लिकले भने- ‘हामीले पूर्ण-स्केल डिप्लोइमेन्टको लागि समयरेखा बनाउन सक्नु अघि हामीलाई थप विकास र परीक्षण चाहिन्छ ।’
